CÁC DUNG DỊCH SÁT KHUẨN

Công dụng một số thuốc sát trùng

“Xin cho biết tính năng, tác dụng, chỉ định, chống chỉ định của các loại thuốc sát trùng như cồn 90 độ, cồn iốt, thuốc đỏ, ôxy già và Povidon iốt 10%. Thứ nào tốt và tiện dụng hơn?”.

Trả lời:

Các thuốc kể trên đều có tác dụng và tính năng sát khuẩn, dùng để diệt khuẩn ngoài da, điều trị các bệnh ngoài da do nhiễm khuẩn hoặc chuẩn bị cho các thủ thuật thăm khám và phẫu thuật ở khoa ngoại. Mỗi thứ có một đặc điểm riêng.

Cồn 90 độ: Thường dùng để sát khuẩn da trước khi tiêm (theo một nghiên cứu trước đây của Liên Xô thì cồn 70 độ có độ sát khuẩn cao hơn và tiết kiệm hơn). Nhược điểm của nó là dễ bắt cháy và gây đau rát nếu bôi vào chỗ da bị sây sát hoặc chỗ lên da non, nhất là da trẻ em.

Cồn iốt: Cũng dùng để sát khuẩn da, còn dùng điều trị ngoài da do nhiễm khuẩn, nấm… Cồn iốt cũng có nhược điểm giống như cồn 90 độ, ngoài ra còn gây vết bẩn trên da và quần áo, có thể gây kích ứng ngoài da, xót…Một số người có thể có hiện tượng mẫn cảm gây dị ứng.

Thuốc đỏ: Là dung dịch merbromin (dẫn chất hữu cơ của thuỷ ngân), thường dùng ở nồng độ 1-2%. Tính sát khuẩn của thuốc nhẹ hơn cồn iốt nhưng ít gây kích ứng, dùng cho các vết thương nhỏ. Nó cũng gây vết bẩn trên da và quần áo, không được bôi nhiều vào các vết thương hở và rộng vì có thể gây ngộ độc thuỷ ngân. Một số ít người cũng có thể mẫn cảm với thuốc này.

Nước ôxy già: Là dung dịch hydroperoxyt, dùng ngoài da với nồng độ 3% để sát khuẩn da, làm mất mùi hôi thối, không gây bẩn. Nhược điểm là khó bảo quản do không bền vững (dễ giải phóng ôxy) nên tác dụng giảm đi với thời gian.

Povidon iốt: Thường dùng dung dịch 10% (chứa phức hợp hữu cơ iốt, khi tác dụng sẽ giải phóng dần iốt). Công dụng của nó giống cồn iốt nhưng ít gây kích ứng hơn. Tuy tiện dùng hơn cồn iốt nhưng giá thành của nó cao hơn. Không dùng Povidon iốt cho người mẫn cảm với cồn iốt, trẻ dưới 30 tháng tuổi. Chỉ dùng với thời gian rất ngắn rồi rửa tay ngay với nước. Tránh dùng cùng với các loại thuốc sát khuẩn khác, nhất là thuốc đỏ vì thuốc này tương kị với thuỷ ngân.

DS Vũ Ngọc Thuý, KH&ĐS

 Oxi già (eau oxygénée, dưỡng thủy, H2O2)

Oxy già không gây kích ứng trên da khi sử dụng. Nếu chai thuốc không được đậy kín ngay sau khi dùng, dạng oxy mới sinh có hoạt tính sẽ chuyển thành khí oxy bình thường sẽ không còn tác dụng diệt khuẩn.

Thuốc đỏ (mercurochrome)

Được dùng từ lâu nhờ tác dụng diệt khuẩn mạnh. Cần lưu ý không được dùng thuốc đỏ cho những vết thương sâu vì nguy cơ các lượng chất độc mạnh của thuốc đỏ sẽ có khả năng đi vào máu gây ngộ độc.

Thuốc tím (permanganate de potassium, KMnO4)

Có tác dụng diệt vi khuẩn nhờ tác dụng oxy hóa của dạng oxy mới sinh khi hòa thuốc tím vào nước. Thuốc tím phải được dùng ở dạng hạt tinh thể được hòa tan vào nước với lượng khoảng 1 gam (1 gói) trong 1 lít nước.

Tương tự như oxy già, thuốc tím pha sẵn sẽ không có tác dụng diệt vi khuẩn nhất là khi dùng thuốc tím để rửa rau!

Cồn iốt (teinture d”iode)

Thường dùng với nồng độ 5% cũng có tác dụng oxi hóa vi khuẩn, diệt nấm ngoài da. Tác dụng sát trùng, diệt nấm là do chất iod chứ không phải do cồn, độ cồn có trong công thức thường là thấp – chỉ giúp hòa tan iod.

Cồn iốt là một chất sát trùng mạnh có tính phá hủy các chất hữu cơ như da, quần áo, sách vở… Vì vậy cần thận trọng khi sử dụng trên những vùng cần giữ thẩm mỹ như da mặt.

Hiện nay iốt còn được sử dụng ở dạng hữu cơ (betadine, povidone) không gây kích ứng da, được sử dụng an toàn trên các vùng niêm mạc khá nhạy cảm như trong miệng, âm đạo…

————————————————————

Bé trai sơ sinh V.P.D., ngụ ở Bình Chánh, TPHCM được mẹ ẵm đến bác sĩ khám với triệu chứng rốn sưng đỏ, biếng bú do được bà ngoại “tham vấn” chăm sóc rốn bằng cách rải bột tiêu (gia vị dùng để nấu ăn) để rốn dễ khô và mau lành.

Sau một tuần, rốn của bé ngày càng sưng đỏ và rỉ một ít dịch trong. Tại phòng khám, bé được vệ sinh rốn bằng dung dịch sát khuẩn povidine 10% và dùng thuốc kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng sơ sinh. Sau vài ngày chăm sóc, rốn bé hết sưng đỏ và khô. Tình trạng của bé sau đó tốt hơn, bú nhiều lại như bình thường.

Có nhiều quan niệm sai lầm nên tránh: bôi rốn bằng xái á phiện (gây ngộ độc và có thể gây hôn mê, ngưng thở cho bé), xái thuốc lá (gây nhiễm trùng rốn và toàn thân), rải bột gia vị (tiêu, ớt, muối, bột ngọt… gây viêm và nhiễm trùng rốn).

Trong khi đó, phụ huynh chỉ cần vệ sinh rốn bé với gạc vô trùng thấm dung dịch sát khuẩn an toàn như: povidone iodine 10% (còn gọi là povidine), xanh methylen (có tên thông dụng tại Việt Nam là Milian), hoặc cồn 70%. Không nên bôi rốn bằng dung dịch thuốc đỏ, thuốc tím vì dễ gây thẩm thấu vào máu qua rốn gây ngộ độc cho bé.

Theo ThS.BS Mai Văn Bôn

Tuổi trẻ

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: